{"id":3027,"date":"2020-03-30T23:41:15","date_gmt":"2020-03-30T21:41:15","guid":{"rendered":"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/?p=3027"},"modified":"2020-03-31T22:23:16","modified_gmt":"2020-03-31T20:23:16","slug":"posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/","title":{"rendered":"Posi\u0142ek w Twierdzy i na Okr\u0119cie: &#8222;K\u00f6nig David Menu&#8221; cz. 4"},"content":{"rendered":"<p><strong>Posi\u0142ek w Twierdzy i na Okr\u0119cie to cykl artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry pragn\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107 ciekawostkom z \u017cycia za\u0142ogi Twierdzy Wis\u0142ouj\u015bcie oraz stacjonuj\u0105cej przy niej floty Zygmunta III. Cykl zaczn\u0119 od przet\u0142umaczenia inwentarzy, regulacji prawnych wydawania prowiant\u00f3w, a zamkn\u0119 w\u0142asn\u0105 interpretacj\u0105 serwowanych posi\u0142k\u00f3w oraz pr\u00f3b\u0105 odtworzenia dawnego menu Twierdzy i Okr\u0119tu Kr\u00f3lewskiego.\u00a0Zatem, trzymajcie si\u0119 krzese\u0142, czeka nas emocjonuj\u0105ca podr\u00f3\u017c po\u015br\u00f3d ton Sztokfisza i setek litr\u00f3w octu, wprost do najciemniejszych zakamark\u00f3w historii floty. Na nasz ruszt wrzucamy: \u017cywno\u015b\u0107 z kr\u00f3lewskiego okr\u0119tu\u00a0<\/strong><em><strong>K\u00f6nig David<\/strong><\/em><strong>.<\/strong><\/p>\n<p>W poprzednich artyku\u0142ach przet\u0142umaczyli\u015bmy ordynacj\u0119 przydzia\u0142u \u017cywno\u015bci na okr\u0119cie (<a href=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2018\/12\/28\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-1\/\">Posi\u0142ek w Twierdzy i na Okr\u0119cie: \u201eK\u00f6nig David Menu\u201d cz. 1\u00a0<\/a>), nast\u0119pnie przyjrzeli\u015bmy si\u0119 kuchniom okr\u0119towym (<a href=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2018\/12\/27\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-2\/\">Posi\u0142ek w Twierdzy i na Okr\u0119cie: \u201eK\u00f6nig David Menu\u201d cz. 2<\/a>) oraz produktom do komponowania posi\u0142k\u00f3w (<a href=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/17\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-3\/\">Posi\u0142ek w Twierdzy i na Okr\u0119cie: \u201eK\u00f6nig David Menu\u201d cz. 3<\/a>).\u00a0 Pozwoli\u0142o nam to okre\u015bli\u0107 cechy, kt\u00f3re powinien posiada\u0107 nasz pierwszy posi\u0142ek XVII-wiecznego marynarza:<\/p>\n<ul>\n<li>Ma\u0142o skomplikowany proces przygotowania posi\u0142ku. Na pok\u0142adzie okr\u0119tu funkcjonowa\u0142a kuchnia o jednym palenisku, kt\u00f3ra musia\u0142a obs\u0142u\u017cy\u0107 30-60 os\u00f3b;<\/li>\n<li>Niskobud\u017cetowe potrawy. Wskazano w poprzednich artyku\u0142ach problemy z aprowizacj\u0105. Potrawy powinny by\u0107 oszcz\u0119dne;<\/li>\n<li>Posi\u0142ki &#8222;jednogarnkowe&#8221;. Wi\u0119ksze znaczenie b\u0119d\u0105 mia\u0142y potrawy, kt\u00f3re mo\u017cna przygotowa\u0107 przy minimalnej ilo\u015bci garnk\u00f3w i patel\u0144;<\/li>\n<li>Kaloryczno\u015b\u0107 posi\u0142k\u00f3w. G\u0142\u00f3wny posi\u0142ek dnia powinien zapewni\u0107 wzmocnienie osobom pracuj\u0105cym fizycznie;<\/li>\n<li>Okr\u0119towe produkty.\u00a0 Na pok\u0142adzie XVII-wiecznego okr\u0119tu by\u0142y to mi\u0119sa, pieczywo (w tym pieczywo okr\u0119towe), proso, groch, kasza owsiana, sztokfisz (w dw\u00f3ch gatunkach) oraz \u015bledzie. Dodatkowo uzupe\u0142niano je: mas\u0142em, octem, musztard\u0105, sol\u0105 gruboziarnist\u0105 i drobn\u0105<\/li>\n<\/ul>\n<p>Pierwsze trzy cechy (nieskomplikowane, niskobud\u017cetowe, &#8222;jednogarnkowe&#8221;) podpowiadaj\u0105 wr\u0119cz, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 otrzymaj\u0105: proso, groch i kasza owsiana.\u00a0W ordynacji \u017cywienia dla za\u0142ogi K\u00f6nig David na 30 dni, okre\u015blono przydzia\u0142 ponad stu litr\u00f3w prosa, tyle\u017c samo grochu i po\u0142ow\u0119 mniej kaszy owsianej. W codziennym menu za\u0142\u00f3g naszych okr\u0119t\u00f3w, kasza lub p\u0142atki mog\u0142y z powodzeniem stanowi\u0107 baz\u0119 ciep\u0142ego posi\u0142ku w po\u0142\u0105czeniu z ryb\u0105 lub mi\u0119sem. Podobnie groch &#8211; nadaje si\u0119 znakomicie jako wype\u0142nienie bulionu, mo\u017ce te\u017c stanowi\u0107 dodatek np. do ryb lub mi\u0119s.<\/p>\n<p>Przygotowanie wo\u0142owiny do d\u0142u\u017cszej podr\u00f3\u017cy przez proces peklowania, czyli zasalania, jest bardziej pracoch\u0142onny ni\u017c np. ryb, wymaga r\u00f3wnie\u017c wi\u0119kszej wprawy, dlatego przygotowanie posi\u0142ku okr\u0119towego z udzia\u0142em mi\u0119sa czerwonego pozwoli\u0142em sobie od\u0142o\u017cy\u0107 na inn\u0105 okazj\u0119. Og\u00f3lnie, proces konserwowania wo\u0142owiny jest to dobrym tematem na odr\u0119bny artyku\u0142.<\/p>\n<p><strong>Ryba i groch z sucharem<\/strong><\/p>\n<figure id=\"attachment_3105\" aria-describedby=\"caption-attachment-3105\" style=\"width: 220px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183233.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-3105\" src=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183233-768x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"294\" srcset=\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183233-768x1024.jpg 768w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183233-225x300.jpg 225w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183233-740x987.jpg 740w\" sizes=\"(max-width: 220px) 100vw, 220px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3105\" class=\"wp-caption-text\">Groch z mas\u0142em i sol\u0105, posypany koprem \/ Fot. R. Steinka<\/figcaption><\/figure>\n<p>Du\u017co \u0142atwiej jest oprze\u0107 nasze menu o ryby. W Gda\u0144sku XVI-XVIII wieku w wy\u017cywieniu marynarzy sztokfisz i \u015bled\u017a s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi rodzajami serwowanych ryb. Z tego okresu pochodz\u0105 wskazania, i\u017c w dni niepostne jeden posi\u0142ek powinien sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z mi\u0119sa peklowanego, s\u0142oniny i grochu, a w dni postne \u2013 solonej czy suszonej ryby, najlepiej w dw\u00f3ch gatunkach. Rodzaj drugiego posi\u0142ku zale\u017ca\u0142 od dobrej woli kapitana. W Anglii za panowania El\u017cbiety I, w ramach cotygodniowych \u201edni ryb\u201d, dzienn\u0105 porcj\u0105 by\u0142a jedna czwarta ryby serwowanej z sucharem, dwie uncje mas\u0142a i galon piwa, przydzielane trzy razy w tygodniu.\u00a0Na pok\u0142adzie okr\u0119tu Vasa\u00a0r\u00f3wnie\u017c znajdziemy podobne menu: pieczywo twarde, s\u0142abe piwo, groch, suszone lub solone ryby (g\u0142\u00f3wnie \u015bledzie) i solone mi\u0119so (wo\u0142owina, baranina i wieprzowina). Najwi\u0119ksza pojemno\u015b\u0107 kot\u0142a wynosi\u0142a tylko 140 litr\u00f3w, tyle, by wy\u017cywi\u0107 tylko po\u0142ow\u0119 lub jedn\u0105 trzeci\u0105 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi ciep\u0142ej zup\u0105 grochow\u0105 lub inn\u0105 polewk\u0105, wi\u0119c przygotowywanie posi\u0142ku nie mog\u0142o zastawi\u0107 paleniska na d\u0142u\u017cszy czas.<\/p>\n<p>Podj\u0105\u0142em decyzj\u0119, \u017ce naszym g\u0142\u00f3wnym posi\u0142kiem b\u0119dzie polewka rybna, bardziej bulion przygotowany na dorszu, groch z mas\u0142em oraz zwiebaki okr\u0119towe.<\/p>\n<p>Pierwszym etapem zar\u00f3wno w przypadku grochu, jak i ryby, w szczeg\u00f3lno\u015bci dorsza zakonserwowanego metodami zasolenia i suszenia na mrozie, jest wymoczenie ich w wodzie w osobnych pojemnikach. Czas moczenia jest r\u00f3\u017cny w zale\u017cno\u015bci od jako\u015bci (i wysuszenia produkt\u00f3w). Dla grochu \u0142uskanego mo\u017ce by\u0107 ok. 1-2 godziny, dla ca\u0142ych ziaren powinni\u015bmy przeznaczy\u0107 ok. 8-10 godzin.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3115\" aria-describedby=\"caption-attachment-3115\" style=\"width: 359px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lutefisk.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-3115\" src=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lutefisk-1024x768.jpg\" alt=\"\" width=\"359\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lutefisk-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lutefisk-300x225.jpg 300w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lutefisk-768x576.jpg 768w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lutefisk-740x555.jpg 740w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/lutefisk-80x60.jpg 80w\" sizes=\"(max-width: 359px) 100vw, 359px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3115\" class=\"wp-caption-text\">Lutfisk, czyli Sztokfisz w \u0142ugu \/ Fot. M. Flis<\/figcaption><\/figure>\n<p>W przypadku dorsza, je\u015bli pos\u0142ugujemy si\u0119 resztkami rybnymi (g\u0142owy, ogony itp.) czas nie b\u0119dzie d\u0142u\u017cszy od moczenia grochu \u0142uskanego, lecz w przypadku sztokfisza musimy przygotowa\u0107 si\u0119 na d\u0142u\u017cszy proces. Wysuszone filety maj\u0105 ogromn\u0105 ch\u0142onno\u015b\u0107 wody, co objawi si\u0119 m.in. w trzykrotnym zwi\u0119kszeniu obj\u0119to\u015bci mi\u0119sa. Filety \u015bwie\u017ce r\u00f3wnie\u017c wch\u0142on\u0105 troch\u0119 wody, jednak przyrost obj\u0119to\u015bci b\u0119dzie du\u017co mniejszy. Ca\u0142y proces moczenia ryby pozwoli unikn\u0105\u0107 wch\u0142oni\u0119cia ca\u0142ego bulionu przez filety i otrzymania w ten spos\u00f3b rybnej potrawki zamiast sil\u0105cej zupy. Wa\u017cna jest r\u00f3wnie\u017c wymiana wody, w przypadku sztokfisz\u00f3w pozwoli to nam na obni\u017cenie finalnego zasolenia potrawy. Je\u015bli uda nam si\u0119 zdoby\u0107 szwedzki <em>Lutfisk<\/em>, to brak wymiany wody spowoduje uwolnienie du\u017cych ilo\u015bci \u0142ugu do potrawy i problemy zdrowotne po degustacji. Zar\u00f3wno w przypadku Sztokfisza, jak i <em>Lutefisk<\/em> moczenie i wymiany wody przed\u0142u\u017caj\u0105 ca\u0142y proces przygotowania posi\u0142ku o 2-3 dni. Pocz\u0105tkowo do potrawy wybra\u0142em <em>Lutfisk<\/em>, lecz po przykrej przygodzie odr\u0119twienia j\u0119zyka po niedostatecznym op\u0142ukaniu, postanowi\u0142em zast\u0105pi\u0107 go zwyk\u0142ym filetem dorsza.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3103\" aria-describedby=\"caption-attachment-3103\" style=\"width: 224px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183205.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-3103\" src=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183205-768x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"224\" height=\"299\" srcset=\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183205-768x1024.jpg 768w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183205-225x300.jpg 225w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183205-740x987.jpg 740w\" sizes=\"(max-width: 224px) 100vw, 224px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3103\" class=\"wp-caption-text\">Bulion rybny z dorsza z warzywami \/ Fot. R. Steinka<\/figcaption><\/figure>\n<p>W drugim etapie musimy podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, czy groch b\u0119dzie integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 potrawy, czy osobno podawany jako ekwiwalent \u201edrugiego dania\u201d. W pierwszej opcji po\u0142\u00f3wki namoczone grochu powinni\u015bmy gotowa\u0107 ok. 30-40 minut. W przypadku ca\u0142ych ziaren \u2013 ok. 1,5 godziny. W\u00f3wczas mo\u017cna doda\u0107 ryb\u0119 i gotowa\u0107 przez nast\u0119pne 10-15 minut. W drugiej opcji, groch mo\u017cna dusi\u0107 w osobnym garnku z dodatkiem mas\u0142a i soli w podobnym czasie, za\u015b w drugim garnku sam wywar rybny, w kt\u00f3rym przez 10-15 minut gotowania kontrolujemy jedynie ilo\u015b\u0107 wody, kt\u00f3r\u0105 zacznie wch\u0142ania\u0107 ryba (dolewamy je\u015bli jest to potrzebne).<\/p>\n<p>Brak przypraw i warzyw podyktowane jest ich brakiem w ordynacji floty kr\u00f3lewskiej. Zestaw prosi si\u0119 wr\u0119cz o nie, wi\u0119c z inwencji w\u0142asnej dorzuci\u0142em odrobin\u0119 w\u0142oszczyzny i doprawi\u0142em pieprzem i sol\u0105.<\/p>\n<p><strong>Suchar sucharowi nier\u00f3wny<\/strong><\/p>\n<p>Z pieczywa wybra\u0142em Zwiebak okr\u0119towy, kt\u00f3rego wyrobienie nie sprawi\u0142o wi\u0119kszych problem\u00f3w. Nie u\u017cy\u0142em jednak dro\u017cd\u017cy lub zakwasu. Ilo\u015b\u0107 przepis\u00f3w na pieczywo okr\u0119towe jest r\u00f3wne ilo\u015bci miast portowych w Europie i nie wszystkie zalecaj\u0105 jego u\u017cycie. R\u00f3\u017cnica widoczna jest przede wszystkim w stopniu wyro\u015bni\u0119cia ciasta oraz wi\u0119kszej trwa\u0142o\u015bci produktu dzi\u0119ki zakwasowi. Z braku dobrego zakwasu pod r\u0119k\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0142em si\u0119 najprostszym przepisem na pieczywo d\u0142ugoterminowe bez zakwasu i dro\u017cd\u017cy.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3104\" aria-describedby=\"caption-attachment-3104\" style=\"width: 257px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183220.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-3104\" src=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183220-768x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"257\" height=\"343\" srcset=\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183220-768x1024.jpg 768w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183220-225x300.jpg 225w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183220-740x987.jpg 740w\" sizes=\"(max-width: 257px) 100vw, 257px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3104\" class=\"wp-caption-text\">Zwiebak na m\u0105ce \u017cytniej, wypiekany podw\u00f3jnie \/ Fot. R. Steinka<\/figcaption><\/figure>\n<p>Proces przygotowania Zwiebaka zale\u017cy od uwagi po\u015bwi\u0119conej ka\u017cdemu z etap\u00f3w. Sam przepis nie nale\u017cy jednak do najtrudniejszych. Najpierw otr\u0119by nale\u017cy ostro\u017cnie oddzieli\u0107 od m\u0105ki \u017cytniej (w przypadku kupionej m\u0105ki problem jest ju\u017c za\u0142atwiony). Nast\u0119pnie dodaje si\u0119 ma\u0142\u0105 ilo\u015b\u0107 ciep\u0142ej wody i ugniata si\u0119 ciasto d\u0142u\u017cej ni\u017c zwyk\u0142e (pszenne). Wynika to z konsystencji, ciasto jest twarde, wi\u0119c czynno\u015b\u0107 wymaga te\u017c wi\u0119kszej si\u0142y. Nast\u0119pnie odstawia si\u0119 go na d\u0142u\u017cszy czas (kilka godzin) i formuje. Za pomoc\u0105 wa\u0142ka w rozp\u0142aszcza si\u0119 go w cienkie placki o wadze do 0,6 kg (1 Funt 4 \u0142uty), obwodu 57-70 cm (22-27 cali), \u015brednicy 39-40 cm (15-16 cali) i\u00a0 2-2,5 cm (8-9 cali) grubo\u015bci. Zanim wejdzie do piekarnika, nale\u017cy go przebi\u0107 w kilku miejscach widelcem, celem przepuszczania powietrza, a wi\u0119c lepszego odparowania i stwardnienia. Piec rozgrzewany jest do 200 stopni i wypiekamy nasze placki do stopnia umo\u017cliwiaj\u0105cego \u0142amanie i je\u015bli dodatkowo u\u017cyto mas\u0142a powinien wyst\u0105pi\u0107 po\u0142ysk. Cz\u0119sto, by uzyska\u0107 ten efekt potrzebne jest podw\u00f3jne wypieczenie czyli \u2013 po odstawieniu i ostudzeniu czynno\u015b\u0107 powt\u00f3rzy\u0107 (st\u0105d te\u017c nazwa Zwiebak \u2013 podw\u00f3jnie pieczony). Finalnie, nawlekamy suchary nitk\u0105 przez otwory zrobione widelcem i zawieszamy w suchym miejscu celem odparowania resztek wilgoci i stwardnienia.<\/p>\n<p>Przed wypiekiem jako dodatek smakowy wybra\u0142em odrobin\u0119 mas\u0142a i soli w jednej partii ciasta, w drugiej cukier trzcinowy. Dodatki smakowe zale\u017c\u0105 od regionu wyrabiania Zwiebaka np. starte sk\u00f3rki cytryny, any\u017c, migda\u0142y, cynamon, kardamon to tradycja Saksonii (Theezwiebak), s\u00f3l i mas\u0142o pojawia\u0142o si\u0119 przepisie z Turynu (Stangenzwiebak), w Rosji za\u015b kwa\u015bne zio\u0142a &#8211; kiszona kapusta, sadzonki chmielu, osty, rzepa (Suchari).<\/p>\n<p><strong>Podsumowanie:<\/strong><\/p>\n<p>Posi\u0142ek by\u0142 syc\u0105cy, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki grochowi, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 wype\u0142niacza. W roli ciep\u0142ej potrawy rozgrzewaj\u0105cej \u015bwietnie sprawdzi\u0142 si\u0119 bulion rybny, kt\u00f3ry doskonale spasowa\u0142 si\u0119 do sucharka. Ten bowiem przez uzyskan\u0105 twardo\u015b\u0107 sprawia\u0142 niema\u0142y problem \u2013 w opinii niekt\u00f3rych, lec\u0105c m\u00f3g\u0142by wybija\u0107 szyby w oknach. Jednak po uporaniu si\u0119 z jego prze\u0142amaniem, namaczany w bulionie stanowi\u0142 pyszny przysmak do do\u015b\u0107 oszcz\u0119dnej zupy (polecam ma\u015blany!). O samej trwa\u0142o\u015bci Zwiebaka \u015bwiadczy fakt, \u017ce po wypieku pierwszej partii (listopad 2018), kilka uda\u0142o mi si\u0119 zachowa\u0107 do dzi\u015b (marzec 2020) i ca\u0142y czas pozostaj\u0105 nietkni\u0119te z\u0119bem czasu, o w\u0142asne si\u0119 obawiam, wi\u0119c ju\u017c nie pr\u00f3bowa\u0142em.<\/p>\n<p>Czas przygotowania posi\u0142ku, nie wliczaj\u0105c godzin i dni potrzebnych do odmoczenia grochu i ryb (ten proces jednak nie zajmuje paleniska) zamkn\u0105\u0142 si\u0119 w 1.5-2 godziny, uzyskuj\u0105c w ten spos\u00f3b idealny wynik dla kuchni okr\u0119towej, kt\u00f3ra musi powt\u00f3rzy\u0107 ten proces 3-4 razy w ci\u0105gu doby by wy\u017cywi\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 za\u0142ogi.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3108\" aria-describedby=\"caption-attachment-3108\" style=\"width: 245px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_190238.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-3108\" src=\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_190238-768x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"245\" height=\"326\" srcset=\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_190238-768x1024.jpg 768w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_190238-225x300.jpg 225w, https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_190238-740x987.jpg 740w\" sizes=\"(max-width: 245px) 100vw, 245px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3108\" class=\"wp-caption-text\">Przewodnicy Twierdzy Wis\u0142ouj\u015bcie podczas rocznicy Bitwy Pod Oliw\u0105 mieli okazj\u0119 pos\u0142ucha\u0107 histori\u0119 bitwy oraz spr\u00f3bowa\u0107 kilku &#8222;specja\u0142\u00f3w&#8221; floty kr\u00f3lewskiej \/ Fot. R. Steinka<\/figcaption><\/figure>\n<p>Powinni\u015bmy mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c na uwadze, \u017ce prezentowane menu by\u0142o jedynie interpretacj\u0105, gdy\u017c \u017cadne przepisy na potrawy podawane na tym okr\u0119cie niestety nie istniej\u0105. Odr\u0119bnym problemem s\u0105 r\u00f3\u017cnice w sk\u0142adzie produkt\u00f3w wytworzonych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie wzgl\u0119dem tych sprzed 300 lat. Nasze preferencje smaku s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne wzgl\u0119dem naszych przodk\u00f3w, w zwi\u0105zku z tym jest to jedynie pr\u00f3ba odtworzenia posi\u0142ku, nie jego wierna kopia. Mimo wszystko mam nadziej\u0119, \u017ce do\u015bwiadczenie by\u0142o jednak inspiruj\u0105ce i sprawi, \u017ce w ramach rekonstrukcyjnego hobby cz\u0119\u015bciej b\u0119dziemy wsp\u00f3lnie testowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c kulinaria.<\/p>\n<p><strong>Ciekawostki:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Znane te\u017c by\u0142y konserwanty. W XVII wieku zauwa\u017cono na angielskim statku p\u0142ywaj\u0105cym do Indii Zachodnich, \u017ce gdy wszystkie sucharki na statku zosta\u0142y ju\u017c zaatakowane przez robaki, jeden worek jedynie pozosta\u0142 nietkni\u0119ty. By\u0142o to spowodowane tym, \u017ce worek w Londynie przypadkowo wpad\u0142 w saletr\u0119. Chocia\u017c zosta\u0142 natychmiast wyj\u0119ty, op\u0142ukany i wysuszony, to zawarta w nim saletra zakonserwowa\u0142a p\u00f3\u017aniej przechowywane pieczywo. Po w\u0142asnych przygodach z \u0142ugiem, powstrzyma\u0142em si\u0119 jednak od test\u00f3w z saletr\u0105.<\/li>\n<li>Ju\u017c samego Zwiebaka mo\u017cemy u\u017cy\u0107 jako wype\u0142nienie zupy. W relacjach XVIII-XIX wieku cz\u0119sto zalecano suche pieczywo okr\u0119towe kruszy\u0107 lub sproszkowa\u0107 i miesza\u0107 z bulionem.<\/li>\n<li>Czy smarowano Zwiebaki mas\u0142em? Faktem jest \u017ce mas\u0142o pojawi\u0142o si\u0119 w ordynacji kr\u00f3lewskiej floty, by\u0142o r\u00f3wnie\u017c odnalezione w dw\u00f3ch ma\u0142ych pojemnikach we wraku okr\u0119tu Vasa. Nie stosowano go jednak jako omasty. W zasadzie w og\u00f3le nie spo\u017cywano go w formie \u015bwie\u017cej, lecz po przetopieniu i zasoleniu, co zapewnia\u0142o, wi\u0119ksz\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107. Mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce traktowano go jako t\u0142uszczowy dodatek np. do grochu i kasz lub zag\u0119szczenie do zup, lecz w niewielkich ilo\u015bciach. Zalecenie ilo\u015bci mas\u0142a dla za\u0142ogi K\u00f6nig David to jedynie 20l \/ miesi\u0105c dla 60 os\u00f3b.<\/li>\n<\/ul>\n<p>To by\u0142a ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 cyklu o posi\u0142ku na pok\u0142adzie okr\u0119tu K\u00f6nig David, lecz daleko nam jednak do ko\u0144ca. Aktualnie w t\u0142umaczeniu s\u0105 ordynacje wydawania \u017cywno\u015bci w Twierdzy Wis\u0142ouj\u015bcie, i temu po\u015bwi\u0119c\u0119 nast\u0119pne artyku\u0142y. Zapraszam!<\/p>\n<h2>Posi\u0142ek w Twierdzy i na Okr\u0119cie: \u201eFestung Menu\u201d cz. 1 (niebawem)<\/h2>\n<hr \/>\n<p><strong>Bibliografia ca\u0142ego cyklu &#8222;Posi\u0142ek w Twierdzy i na Okr\u0119cie: K\u00f6nig David Menu&#8221;:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Akta i diariusz Kr\u00f3lewskiej Komisji Okr\u0119towej Zygmunta III z lat 1627-1628, pod red. W. Fenrych, Gda\u0144skie Towarzystwo Naukowe 2001<\/li>\n<li>M. Bogucka, Gda\u0144scy ludzie morza w XVI-XVIII w., Gda\u0144sk 1984<\/li>\n<li>D. Fenna, Jednostki miar, pod red. B. Pierzchalska, \u015awiat Ksi\u0105\u017cki, 2004<\/li>\n<li>F. Lechnicki, M. Klichowska, R. Gupieniec, Szcz\u0105tki ro\u015blinne ze stanowiska I w Gda\u0144sku (wykop g\u0142\u00f3wny), \u201eGda\u0144sk Wczesno\u015bredniowieczny\u201d 1961, t. 4<\/li>\n<li>J. C. Leuchs,\u00a0Vollst\u00e4ndige Brod-Bak-Kunde, oder der europ\u00e4ische B\u00e4kermeister: wissenschaftlich-praktische Darstellung der B\u00e4kerkunst in ihrer gr\u00f6\u00dften Vollkommenheit und nach ihrem Zustande in allen L\u00e4ndern der Welt : mit Angabe verbesserter Bak\u00f6fen, Knetmaschinen und den Mitteln zugleich Branntwein aus dem Brode zu gewinnen,\u00a0N\u00fcrnberg 1832<\/li>\n<li>E. \u0141\u0105czy\u0144ska, Na co dzie\u0144 i od \u015bwi\u0119ta. Menu gda\u0144skich ludzi morza w XVIII w., [w:] Historia naturalna jedzenia. Mi\u0119dzy antykiem a XIX wiekiem, pod red. red. B. Mo\u017cejko i E. Barylewskiej-Szyma\u0144skiej, Gda\u0144sk 2012<\/li>\n<li>M. Makowiecka, D. Makowiecki, Zwierz\u0119ce szcz\u0105tki kostne z jatek rze\u017aniczych w Gda\u0144sku, Jatki mi\u0119sne w Gda\u0144sku od XIV do XX wieku, red. A. Pud\u0142o, W. Ossowski, E.Trawicka, Gda\u0144sk 2018<\/li>\n<li>C. Noback, F. Noback: M\u00fcnz-, Ma\u00df- und Gewichtsbuch: das Geld-, Ma\u00df- und Wechselwesen, die Kurse, Staatspapiere, Banken, Handelsanstalten und Usancen aller Staaten und wichtigeren Orte. F. A. Brockhaus, Leipzig 1858<\/li>\n<li>W. Ossowski\u00a0Elementy wyposa\u017cenia statku i przedmioty osobiste z Miedziowca, [w:] Miedziowiec. Wrak \u015bredniowiecznego statku i jego \u0142adunek, Badania Archeologiczne Narodowego Muzeum Morskiego w Gda\u0144sku, II, Gda\u0144sk, 2014<\/li>\n<li>W. Ossowski Konstrukcja i wyposa\u017cenie statku, [w:] Wrak statku General Carleton 1785, Badania Archeologiczne Centralnego Muzeum Morskiego, t. I, Gda\u0144sk, (editor), 2008,<\/li>\n<li>A. Wycza\u0144ski, Studia nad konsumpcj\u0105 \u017cywno\u015bci w Polsce w XVI i pierwszej po\u0142owie XVII w., Warszawa 1969<\/li>\n<li><span class=\"fn\"><span dir=\"ltr\">Ziemianin Galicyjski, Pismo Po\u015bwi\u0119cone Gospodarstwu Krajowemu, wydany przez Juliana Aleksandra Kaminskiego<\/span><\/span><span class=\"subtitle\">, Tom 4, Lw\u00f3w 1837<\/span><\/li>\n<li>Eksperymentalna archeologia Muzeum Mary Rose, link:\u00a0https:\/\/maryrose.org\/blog\/collections\/guest-blog\/work-placements-at-the-mary-rose-part-2\/ (stan strony z dn. 30.03.2020r.)<\/li>\n<li>B. Miller,\u00a0Dried and salted cod served to crew of Mary Rose came from Canada and Iceland, bones reveal,\u00a0https:\/\/www.culture24.org.uk\/history-and-heritage\/archaeology\/art536388-mary-rose-cod-fish-iceland-canada-newfoundland\u00a0\/ (stan strony z dn. 30.03.2020r.)<\/li>\n<li>Nourishment in the Swedish naval fleet 1500-1800,\u00a0Ulrica S\u00f6derlind,\u00a0https:\/\/www.heritagedaily.com\/2012\/10\/nourishment-in-the-swedish-naval-fleet-1500-1800\/58701\u00a0\/ (stan strony z dn. 30.03.2020r.)<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Posi\u0142ek w Twierdzy i na Okr\u0119cie to cykl artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry pragn\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107 ciekawostkom z \u017cycia za\u0142ogi Twierdzy Wis\u0142ouj\u015bcie oraz stacjonuj\u0105cej przy niej floty Zygmunta III. Cykl zaczn\u0119 od przet\u0142umaczenia inwentarzy, regulacji prawnych wydawania prowiant\u00f3w, a zamkn\u0119 w\u0142asn\u0105 interpretacj\u0105 serwowanych posi\u0142k\u00f3w oraz pr\u00f3b\u0105 odtworzenia dawnego menu Twierdzy i Okr\u0119tu Kr\u00f3lewskiego.\u00a0Zatem, trzymajcie si\u0119 krzese\u0142, czeka nas emocjonuj\u0105ca [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3112,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,110,56],"tags":[77,79,170,71,187,81,182,188,181,176,82,175,173,83,168,160,68,74,75,180,183,174,172,177,80,156,72,86,85,167,179,178,190,189,62,118,155,169,163,161,185,184,78,166,165,154,103,186,162,164,76],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.9.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Posi\u0142ek w Twierdzy i na Okr\u0119cie: &quot;K\u00f6nig David Menu&quot; cz. 4 - Projekt Wis\u0142ouj\u015bcie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Posi\u0142ek w Twierdzy i na Okr\u0119cie: &quot;K\u00f6nig David Menu&quot; cz. 4 - Projekt Wis\u0142ouj\u015bcie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Posi\u0142ek w Twierdzy i na Okr\u0119cie to cykl artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry pragn\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107 ciekawostkom z \u017cycia za\u0142ogi Twierdzy Wis\u0142ouj\u015bcie oraz stacjonuj\u0105cej przy niej floty Zygmunta III. Cykl zaczn\u0119 od przet\u0142umaczenia inwentarzy, regulacji prawnych wydawania prowiant\u00f3w, a zamkn\u0119 w\u0142asn\u0105 interpretacj\u0105 serwowanych posi\u0142k\u00f3w oraz pr\u00f3b\u0105 odtworzenia dawnego menu Twierdzy i Okr\u0119tu Kr\u00f3lewskiego.\u00a0Zatem, trzymajcie si\u0119 krzese\u0142, czeka nas emocjonuj\u0105ca [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Projekt Wis\u0142ouj\u015bcie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-03-30T21:41:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-03-31T20:23:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183144-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2736\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"3648\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"13 minut\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/\",\"name\":\"Projekt Wis\\u0142ouj\\u015bcie\",\"description\":\"Za\\u0142oga i mieszka\\u0144cy Wis\\u0142ouj\\u015bcia\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20181128_183144-1.jpg\",\"width\":2736,\"height\":3648,\"caption\":\"rbsh\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/\",\"name\":\"Posi\\u0142ek w Twierdzy i na Okr\\u0119cie: \\\"K\\u00f6nig David Menu\\\" cz. 4 - Projekt Wis\\u0142ouj\\u015bcie\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2020-03-30T21:41:15+00:00\",\"dateModified\":\"2020-03-31T20:23:16+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/#\/schema\/person\/205c59afffa2a5b494029132d161c52b\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/\",\"url\":\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/\",\"name\":\"Strona g\\u0142\\u00f3wna\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/\",\"url\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/03\/30\/posilek-w-twierdzy-i-na-okrecie-konig-david-menu-cz-4\/\",\"name\":\"Posi\\u0142ek w Twierdzy i na Okr\\u0119cie: &#8222;K\\u00f6nig David Menu&#8221; cz. 4\"}}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/#\/schema\/person\/205c59afffa2a5b494029132d161c52b\",\"name\":\"Maciej\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d83db997787e8459cfa9cc3daa351482?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Maciej\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3027"}],"collection":[{"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3027"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3027\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3128,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3027\/revisions\/3128"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}