{"id":3142,"date":"2020-08-09T21:43:51","date_gmt":"2020-08-09T19:43:51","guid":{"rendered":"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/?p=3142"},"modified":"2020-08-09T23:59:13","modified_gmt":"2020-08-09T21:59:13","slug":"arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/","title":{"rendered":"Arend Dickmann na obrazie z XVII wieku"},"content":{"rendered":"\n

Twierdza Wis\u0142ouj\u015bcie, jako baza floty kr\u00f3lewskiej w latach 1626-1628, nie doczeka\u0142a si\u0119 dotychczas szczeg\u00f3\u0142owego opracowania. Pragn\u0105c zmierzy\u0107 si\u0119 z tym tematem w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci, zainteresowa\u0142em si\u0119 zabytkami, lub ich kopiami, kt\u00f3re pomog\u0142y by w tym zakresie. Cel na dzi\u015b – pod\u0105\u017cy\u0107 tropem zaginionego wizerunku admira\u0142a!<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Arend Dickmann dowodzi\u0142 polsk\u0105 flot\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 na okr\u0119cie \u201eRycerz \u015awi\u0119ty Jerzy\u201d w bitwie pod Oliw\u0105 w 1627 roku. Po opanowaniu aborda\u017cem admiralskiego okr\u0119tu szwedzkiego \u201eTigern\u201d, zgin\u0105\u0142 od kuli armatniej wystrzelonej ze szwedzkiego okr\u0119tu \u201ePelikan\u201d. Cia\u0142o Dickmanna (i innych poleg\u0142ych) wystawiono na widok publiczny w ko\u015bciele \u015bw. Olafa w Wis\u0142ouj\u015bciu, nast\u0119pnie w trumnie okrytej czerwonym suknem przewieziono drog\u0105 wodn\u0105 do \u017burawia. Zosta\u0142 pochowany 2 XII 1627 (wed\u0142ug ksi\u0105g grobowych \u2013 4 grudnia) w prezbiterium ko\u015bcio\u0142a Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny, obok kaplicy \u015aci\u0119cia \u015bw. Jana. <\/p>\n\n\n\n

Miejsce poch\u00f3wku Dickmanna obecnie nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci, inaczej jest z wizerunkiem admira\u0142a. Do dzi\u015b jedynym znanym i wiarygodnym wizerunkiem jego oblicza jest wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie wykonana kopia obrazu z XVII wieku. Portret Dickmanna w charakterystycznym ciemnym kasaku ze z\u0142otymi ta\u015bmami namalowany przez p. Izabel\u0119 Boreck\u0105 – Kwiecie\u0144, zdobi obecnie wystaw\u0119 sta\u0142\u0105 Narodowego Muzeum Morskiego na O\u0142owiance. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Portret admira\u0142 Arenda-Dickmanna – autorstwa Izabeli Boreckiej-Kwiecie\u0144. \/
Ze zb. Narodowego Muzeum Morskiego w Gdansku.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Tymczasem sp\u0119dzaj\u0105c odrobin\u0119 czasu na poszukiwaniach, mo\u017cna natrafi\u0107 na zaskakuj\u0105c\u0105 ciekawostk\u0119. W zasobach Biblioteki Gda\u0144skiej Polskiej Akademii Nauk znajduje si\u0119 fotografia orygina\u0142u wspomnianego obrazu. Z opisu mo\u017cemy si\u0119 jedynie dowiedzie\u0107, \u017ce autor nie jest znany, a obraz zagin\u0105\u0142. <\/p>\n\n\n\n

Po przyjrzeniu si\u0119 fotografii uwag\u0119 zwraca kilka ma\u0142ych, lecz interesuj\u0105cych detali:<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fotografia obrazu olejnego nieznanego malarza, przedstawiaj\u0105cego portret admira\u0142a floty polskiej Arenda Dickmanna \/ Ze zb. Biblioteki Gda\u0144skiej Polskiej Akademii Nauk<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
  1. Admira\u0142 zosta\u0142 sportretowany z obrazem marynistycznym w tle. Na muzealnej kopii mo\u017cemy dostrzec okr\u0119t na falach – nic szczeg\u00f3lnego je\u015bli por\u00f3wnamy go z malarstwem marynistycznym tego okresu (np. Willem van de Velde m\u0142odszy, Cornelisz Vroom i inni). Okr\u0119t w oryginale jest jednak du\u017co ciekawszy – jest to jednostka wojenna pod bander\u0105 szwedzk\u0105 przy Twierdzy Wis\u0142ouj\u015bcie, a w tle mo\u017cemy dostrzec kontur XVII-wiecznego Gda\u0144ska. Ten obraz za plecami admira\u0142a du\u017co lepiej nawi\u0105zuje do osi\u0105gni\u0119\u0107 dow\u00f3dcy ni\u017c \u017caglowiec na pustym morzu przedstawiony na kopii obrazu. Pow\u00f3d dla, kt\u00f3rego nie odtworzono tego detalu nie jest mi jednak znany.<\/li>
  2. Rewers fotografii dostarcza r\u00f3wnie\u017c ciekawych informacji. Znajduje si\u0119 tu piecz\u0119\u0107 Stadtmuseum Danzig oraz adnotacja z tego okresu: <\/li><\/ol>\n\n\n\n

    Danzig 17 wiek<\/p>

    Portret admira\u0142a<\/p>

    Danzig Stadtmuseum<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

    Nast\u0119pnie kilka p\u00f3\u017aniejszych pr\u00f3b okre\u015blenia autora obrazu:<\/p>\n\n\n\n

    Autor <\/p>

    Piotr Spiring (1612-1695)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

    Lub:<\/p>\n\n\n\n

    Andrzej Stech (1635-1697)<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

    Ostatni zapis jest powt\u00f3rzeniem Spiringa jako autora, jednak zapisanego przez podw\u00f3jne „r”.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    Rewers fotografii \/ Ze zb. Ze zb. Biblioteki Gda\u0144skiej Polskiej Akademii Nauk <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    Andrzej Stech, w\u0142. Andreas Stech (lub: Steg, Stecher; ochrzczony 9 IX 1635 S\u0142upsk \u2013 12 I 1697 Gda\u0144sk), malarz, obywatel Gda\u0144ska od 1667 roku, ucze\u0144 Adolfa Boya. Malowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie obrazy religijne, portrety (w tym: Jana Heweliusza, Gabriela Fryderyka Schumanna, syna burmistrza Schummanna, Petera Fabri, Johanna Heina). Tworzy\u0142 sceny historyczne i alegoryczne (m.in. w Dworze Artusa). Osobne miejsce w jego dorobku zajmuj\u0105 ilustracje naukowe do dzie\u0142 gda\u0144skich uczonych: Jana Heweliusza i botanika Jakoba Breyna. By\u0142by idealnym kandydatem do wskazania autorstwa, mimo to brakuje na to dowod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Jeszcze ciekawsze jest wskazanie Piotra Spiringa. O rodzinie Spiring\u00f3w mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119, \u017ce by\u0142a to pochodz\u0105ca z Delft (jak i Dickmann) familia poborc\u00f3w ce\u0142 w Gda\u0144sku i Elbl\u0105gu. O ile jego ojciec i bracia zwi\u0105zani byli s\u0142u\u017cb\u0105 w strukturach miejskich, to z Piotrem bywa\u0142o r\u00f3\u017cnie. W 1614 roku pr\u00f3bowa\u0142 uzyska\u0107 od Gda\u0144ska 15 tysi\u0119cy dukat\u00f3w jako spadek po krewnych. Gdy miasto nie chcia\u0142o wyda\u0107 tej sumy, podczas podr\u00f3\u017cy do Szwecji nawi\u0105za\u0142 kontakt z kanclerzem Axelem Oxenstiern\u0105, zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 na s\u0142u\u017cb\u0119 u kr\u00f3la Szwecji Gustawa Adolfa i odt\u0105d dzia\u0142a\u0142 przeciwko Gda\u0144skowi. W maju 1626 roku, kilka tygodni przed l\u0105dowaniem Szwed\u00f3w w Pi\u0142awie, Piotr zawin\u0105\u0142 do Zatoki Gda\u0144skiej, napad\u0142 na statki i szpiegowa\u0142 polsk\u0105 flot\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105. Spali\u0142 mi\u0119dzy innymi 3 szkuty z drewnem i przyczyni\u0142 miastu znacznych szk\u00f3d. W latach 1627\u20131631 zosta\u0142 generalnym administratorem celnym na terenie Prus Szwedzkich. W latach 1632\u20131634 by\u0142 cz\u0142onkiem rady finansowej przy Oxenstiernie w po\u0142udniowych krajach Cesarstwa, a w 1636 roku zosta\u0142 doradc\u0105 finansowym kanclerza Oxenstierny w Szwecji . W tym samym roku zosta\u0142 przedstawicielem Szwecji w Niderlandach i odt\u0105d a\u017c do 1649 roku przebywa\u0142 okresowo w Hadze. W grudniu 1651 wyjecha\u0142 do Londynu, gdzie zachorowa\u0142 i zmar\u0142. Reszta rodziny Spiring\u00f3w od 1637 r. znajdowa\u0142a si\u0119 w s\u0142u\u017cbie kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa IV. Jeden z braci Piotra: Arend w imieniu kr\u00f3la pobiera\u0142 c\u0142o w porcie gda\u0144skim, jego brat Abraham w Pilawie i na Zalewie Wi\u015blanym. Abraham ponadto wyposa\u017ca\u0142 i werbowa\u0142 za\u0142ogi dla okr\u0119t\u00f3w kr\u00f3la. Spiringowie zaopatrywali tak\u017ce polskie za\u0142ogi stacjonuj\u0105ce w fortach Kazimierza i W\u0142adys\u0142awa na P\u00f3\u0142wyspie Helskim. <\/p>\n\n\n\n

    Brak niestety wi\u0119kszej ilo\u015bci informacji, dlaczego Piotr Spiring by\u0142 wskazany jako potencjalny autor, mimo \u017ce malarzem nie by\u0142. Z pewno\u015bci\u0105 uwag\u0119 zwraca silny zwi\u0105zek rodziny z budow\u0105 floty kr\u00f3lewskiej W\u0142adys\u0142awa IV, namalowanie obrazu mog\u0142o by\u0107 zlecone przez rodzin\u0119 Spiring\u00f3w. Na obrazie przyci\u0105ga oko wizerunek okr\u0119tu za plecami postaci, zar\u00f3wno w oryginale jak i kopii widoczny jest okr\u0119t pod bander\u0105 szwedzk\u0105. <\/p>\n\n\n\n

    Dlaczego okr\u0119t szwedzki, a nie polski? Kto zleci\u0142 namalowanie obrazu? Kogo chcia\u0142 w ten spos\u00f3b upami\u0119tni\u0107? Zagadk\u0119 dope\u0142nia popiersie Spiringa w zbiorach Rijksmuseum Amsterdam – Czy na obrazie jest Dickmann, czy Spiring? Wi\u0119cej pyta\u0144, ni\u017c odpowiedzi. <\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    P. Spiring oraz A. Dickmann \/ Ze zb. Rijksmuseum Amsterdam oraz Biblioteki Gda\u0144skiej Polskiej Akademii Nauk <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    Rozwi\u0105zania tej zagadki pewnie ju\u017c nie poznamy, potwierdza ona jedynie tyle, \u017ce wci\u0105\u017c jest wiele czekaj\u0105cych na odkrycie ciekawych mikrohistorii zwi\u0105zanych z dzia\u0142aniami floty kr\u00f3lewskiej w Wis\u0142ouj\u015bciu. By\u0107 mo\u017ce troch\u0119 \u015bwiat\u0142a na t\u0105 spraw\u0119 rzuci Biblioteka Gda\u0144ska PAN. W najbli\u017cszych dniach zwr\u00f3c\u0119 si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 informacji o fotografii. Odpowiedzi\u0105, z pewno\u015bci\u0105 si\u0119 podziel\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Twierdza Wis\u0142ouj\u015bcie, jako baza floty kr\u00f3lewskiej w latach 1626-1628, nie doczeka\u0142a si\u0119 dotychczas szczeg\u00f3\u0142owego opracowania. Pragn\u0105c zmierzy\u0107 si\u0119 z tym tematem w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci, zainteresowa\u0142em si\u0119 zabytkami, lub ich kopiami, kt\u00f3re pomog\u0142y by w tym zakresie. Cel na dzi\u015b – pod\u0105\u017cy\u0107 tropem zaginionego wizerunku admira\u0142a! Arend Dickmann dowodzi\u0142 polsk\u0105 flot\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 na okr\u0119cie \u201eRycerz \u015awi\u0119ty […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3148,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,56],"tags":[205,204,134,71,203,70,74,133,209,207,206,129,202,46],"yoast_head":"\nArend Dickmann na obrazie z XVII wieku - Projekt Wis\u0142ouj\u015bcie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Arend Dickmann na obrazie z XVII wieku - Projekt Wis\u0142ouj\u015bcie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Twierdza Wis\u0142ouj\u015bcie, jako baza floty kr\u00f3lewskiej w latach 1626-1628, nie doczeka\u0142a si\u0119 dotychczas szczeg\u00f3\u0142owego opracowania. Pragn\u0105c zmierzy\u0107 si\u0119 z tym tematem w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci, zainteresowa\u0142em si\u0119 zabytkami, lub ich kopiami, kt\u00f3re pomog\u0142y by w tym zakresie. Cel na dzi\u015b – pod\u0105\u017cy\u0107 tropem zaginionego wizerunku admira\u0142a! Arend Dickmann dowodzi\u0142 polsk\u0105 flot\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 na okr\u0119cie \u201eRycerz \u015awi\u0119ty […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Projekt Wis\u0142ouj\u015bcie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-08-09T19:43:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-08-09T21:59:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/dickmann3-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1539\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minut\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/\",\"name\":\"Projekt Wis\\u0142ouj\\u015bcie\",\"description\":\"Za\\u0142oga i mieszka\\u0144cy Wis\\u0142ouj\\u015bcia\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/dickmann3-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1539},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/\",\"name\":\"Arend Dickmann na obrazie z XVII wieku - Projekt Wis\\u0142ouj\\u015bcie\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2020-08-09T19:43:51+00:00\",\"dateModified\":\"2020-08-09T21:59:13+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/#\/schema\/person\/205c59afffa2a5b494029132d161c52b\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/\",\"url\":\"http:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/\",\"name\":\"Strona g\\u0142\\u00f3wna\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/\",\"url\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/2020\/08\/09\/arend-dickmann-na-obrazie-z-xvii-wieku\/\",\"name\":\"Arend Dickmann na obrazie z XVII wieku\"}}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/#\/schema\/person\/205c59afffa2a5b494029132d161c52b\",\"name\":\"Maciej\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d83db997787e8459cfa9cc3daa351482?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Maciej\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3142"}],"collection":[{"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3142"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3163,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3142\/revisions\/3163"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3148"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt-wisloujscie.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}